Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), polega na rozdzieleniu zapłaty za fakturę VAT na dwa strumienie. Kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a kwota VAT – na jego rachunek VAT tworzony automatycznie przez bank. Mechanizm dotyczy transakcji między podatnikami VAT opłacanych przelewem w złotych polskich. Może być dobrowolny albo obowiązkowy.
Jak technicznie działa split payment?
Do wykonania płatności służy specjalny komunikat przelewu dostępny w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Nabywca nie wykonuje dwóch osobnych przelewów i nie musi znać numeru rachunku VAT kontrahenta. Wskazuje rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a bank automatycznie rozdziela płatność.
Rachunek VAT jest dodatkowym rachunkiem powiązanym z firmowym rachunkiem rozliczeniowym. Bank otwiera go automatycznie, bez konieczności składania osobnego wniosku. Mechanizm nie działa przy płatności na rachunek osobisty typu ROR ani przy transakcji gotówkowej lub kartą.
W komunikacie przelewu podajesz:
- kwotę VAT albo jej część,
- kwotę brutto albo jej część,
- numer faktury,
- NIP dostawcy.
Bank w pierwszej kolejności pobiera kwotę VAT z rachunku VAT nabywcy. Jeśli znajdujące się tam środki nie wystarczą, brakująca część jest pobierana z rachunku firmowego. Jednym komunikatem można zapłacić całość należności albo tylko jej część, a w określonych przypadkach także kilka faktur tego samego dostawcy.
Kiedy split payment jest obowiązkowy?
Obowiązkowy MPP wynika z art. 108a ustawy o VAT. Co do zasady wszystkie przesłanki muszą wystąpić jednocześnie: transakcja musi być dokonana między podatnikami VAT, faktura musi obejmować towar lub usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, a jej wartość brutto musi wynosić co najmniej 15 000 zł.
| Cecha | MPP obowiązkowy | MPP dobrowolny |
|---|---|---|
| Wartość faktury | Co najmniej 15 000 zł brutto | Może być niższa lub wyższa |
| Towar lub usługa | Pozycja z załącznika nr 15 do ustawy o VAT | Dowolna faktura z wykazaną kwotą VAT |
| Decyzja nabywcy | Obowiązek użycia komunikatu przelewu | Nabywca sam wybiera MPP |
| Adnotacja na fakturze | Sprzedawca wpisuje „mechanizm podzielonej płatności” | Adnotacja nie jest wymagana tylko dlatego, że nabywca dobrowolnie wybiera MPP |
Jeżeli faktura przekracza 15 000 zł brutto i zawiera choć jedną pozycję objętą załącznikiem nr 15, obowiązkowy MPP dotyczy należności za towary lub usługi wrażliwe. Pozostałą część faktury można opłacić w MPP albo zwykłym przelewem, o ile przepisy nie wymagają innego sposobu rozliczenia.
Do towarów i usług wrażliwych należą między innymi:
- paliwa i niektóre produkty z branży paliwowej,
- stal, aluminium, miedź i inne wyroby metalowe,
- telefony, komputery, dyski twarde i wybrane urządzenia elektroniczne,
- odpady, złom i surowce wtórne,
- usługi budowlane oraz sprzedaż części samochodowych.
Sprzedawca powinien sprawdzić, czy na fakturze znajduje się wymagana adnotacja. Nabywca powinien natomiast zweryfikować rachunek firmowy kontrahenta, między innymi na białej liście podatników VAT. Obowiązkowy MPP nie dotyczy konsumentów ani faktur, na których nie wykazano podatku VAT.
Jak zarządzać środkami na rachunku VAT?
Środki na rachunku VAT nadal są własnością podatnika. Nie są pieniędzmi urzędu skarbowego, ale nie można ich wydawać bez ograniczeń. Rachunek służy do rozliczeń związanych z VAT i innymi należnościami publicznoprawnymi wskazanymi w przepisach.
| Cel | Opis |
|---|---|
| Zapłata VAT | Środki można przeznaczyć na zapłatę VAT do urzędu skarbowego oraz na płatności VAT dla kontrahentów w MPP. |
| Podatki dochodowe | Rachunek VAT może służyć do zapłaty PIT, CIT oraz odsetek od tych należności. |
| Składki i należności publiczne | Możliwe jest regulowanie między innymi składek ZUS, akcyzy i należności celnych, zgodnie z zakresem wskazanym w przepisach. |
Jeżeli na rachunku VAT gromadzą się środki, możesz złożyć do naczelnika urzędu skarbowego wniosek o ich przekazanie na firmowy rachunek rozliczeniowy. We wniosku wskazuje się kwotę, która ma zostać uwolniona. Organ ma co do zasady 60 dni na wydanie postanowienia. Odmowa może nastąpić między innymi przy zaległościach podatkowych albo uzasadnionej obawie, że zobowiązania nie zostaną wykonane.
W czasie rozpatrywania wniosku możesz nadal korzystać ze środków na rachunku VAT do płatności objętych przepisami. Po zgodzie urzędu bank przekazuje zaakceptowaną kwotę na rachunek rozliczeniowy.
Dlaczego warto stosować MPP dobrowolnie?
Dobrowolne użycie mechanizmu może ograniczyć ryzyko związane z rozliczeniem podatku u kontrahenta. Korzyści obejmują:
- możliwość otrzymania zwrotu różnicy VAT na rachunek VAT w terminie do 25 dni,
- ograniczenie ryzyka dodatkowych sankcji VAT w zakresie zapłaconej kwoty,
- argument potwierdzający dochowanie należytej staranności przy weryfikacji transakcji,
- większą przejrzystość płatności w relacjach między przedsiębiorcami.
Trzeba jednak uwzględnić wpływ MPP na płynność finansową. Pieniądze na rachunku VAT można wykorzystać do określonych płatności, lecz nie są dostępne tak swobodnie jak środki na zwykłym rachunku firmowym.
Jakie są konsekwencje niestosowania obowiązkowego MPP?
Brak prawidłowego rozliczenia obowiązkowej płatności może dotyczyć zarówno nabywcy, jak i sprzedawcy. Nabywca, który zapłaci zwykłym przelewem mimo obowiązku zastosowania MPP, może zostać obciążony dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na towary lub usługi objęte obowiązkiem. Taka płatność może również zostać wyłączona z kosztów uzyskania przychodów.
Sprzedawca, który nie umieści na fakturze wymaganej adnotacji, także może ponieść sankcję w wysokości 30% odpowiedniej kwoty VAT. W zależności od okoliczności naruszenie może wiązać się również z odpowiedzialnością karną skarbową. Dlatego przed wystawieniem i opłaceniem faktury trzeba sprawdzić jej wartość brutto, rodzaj towaru lub usługi oraz status stron transakcji.
Najprościej ujmując, split payment to przelew firmowy z automatycznym rozdzieleniem netto i VAT. Obowiązek powstaje dopiero po łącznym spełnieniu warunków dotyczących rodzaju transakcji, wartości faktury i towarów lub usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy dotyczące VAT mogą się zmieniać, dlatego w przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej transakcji warto skonsultować się z księgowym lub doradcą podatkowym.
